Chuyên mục
Khám phá nội dung theo từng chủ đề
Lập dự toán kinh phí từ tờ giấy trắng: bóc hạng mục, tính và thuyết minh
Phương pháp làm dự toán dùng cho mọi loại việc, mỗi bài một kỹ năng: bóc công việc thành hạng mục (từ kế hoạch ra bảng); tìm căn cứ đơn giá (định mức đơn vị, báo giá, giá năm trước — nguyên lý); dự toán theo đầu người, theo ngày, theo đơn vị sản phẩm; dự phòng phí để bao nhiêu và ghi thế nào cho người duyệt chấp nhận; thuyết minh dự toán (căn cứ, cách tính từng dòng); dựng bảng dự toán trên Excel/Sheets cho dễ sửa (cột, công thức kiểm tổng — mô tả bằng chữ); dự toán nhiều phương án (tối thiểu, vừa, đủ); trình duyệt dự toán: ai ký, cần kèm gì; đọc và soát dự toán người khác lập; những khoản hay quên (thuế khấu trừ, phí ngân hàng, in ấn, vận chuyển).
10 bài viếtKinh phí hội thảo, tập huấn, hội nghị và chuyến công tác đoàn
Mỗi bài một LOẠI việc cụ thể: hội thảo khoa học một ngày ở trường đại học; lớp tập huấn cho cán bộ xã/phường; hội nghị tổng kết năm của cơ quan; đại hội chi hội, hội nghị người lao động; chuyến tham quan học tập kinh nghiệm ngoài tỉnh; tọa đàm có khách mời nước ngoài (phiên dịch, vé máy bay — nguyên lý); hội thảo trực tuyến/kết hợp (phần mềm, đường truyền, ghi hình); thù lao báo cáo viên, chủ trì, thư ký (nguyên lý, theo định mức hiện hành); đi thuê hội trường, khách sạn, ăn uống: so báo giá và chứng từ; sự kiện bị hoãn/huỷ — tiền cọc, khoản đã chi xử lý sao.
10 bài viếtKinh phí đề tài nghiên cứu: từ thuyết minh đến nghiệm thu
Góc chủ nhiệm đề tài và thư ký/kế toán đề tài, mỗi bài một khoản hoặc một kiểu đề tài: đề tài cấp cơ sở ở trường/viện; đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học; đề tài cấp tỉnh (nguyên lý, sở khoa học công nghệ); tính công lao động của thành viên (nguyên lý theo hệ số/ngày công, không số tiền); thuê chuyên gia, thuê khoán; chi khảo sát, phiếu điều tra, đi thực địa; mua vật tư, hoá chất, thiết bị nhỏ cho thí nghiệm (mua sắm, tài sản hình thành sau đề tài); khoán chi đến sản phẩm cuối cùng (nguyên lý) vs khoán từng phần; điều chỉnh dự toán đề tài giữa chừng (xin ai, khi nào); quyết toán và thanh lý hợp đồng đề tài; đề tài hợp tác với doanh nghiệp: kinh phí đối ứng, quyền với kết quả (một câu).
10 bài viếtXin tài trợ: ngân sách đề xuất, đối ứng và báo cáo tài chính cho nhà tài trợ
Người viết hồ sơ cho nhóm cộng đồng, tổ chức phi lợi nhuận nhỏ, trường học, hợp tác xã: đọc hướng dẫn ngân sách của nhà tài trợ (khoản được/không được chi); bảng ngân sách đề xuất theo hoạt động và theo khoản mục; thuyết minh ngân sách (budget narrative); vốn đối ứng bằng tiền và hiện vật/công sức — định giá thế nào; chi phí gián tiếp, chi phí quản lý (tỷ lệ theo nhà tài trợ — nguyên lý); tỷ giá, ngoại tệ, tài khoản riêng cho dự án; xin tài trợ doanh nghiệp cho sự kiện cộng đồng (gói quyền lợi, hoá đơn, hợp đồng tài trợ); báo cáo tài chính giữa kỳ và cuối kỳ cho nhà tài trợ; xin điều chỉnh ngân sách giữa chừng; hồ sơ bị loại vì ngân sách (dấu hiệu bất hợp lý).
10 bài viếtKinh phí công đoàn, chi hội, hội phụ huynh và quỹ nhóm
Thủ quỹ, kế toán kiêm nhiệm của tổ chức nhỏ: công đoàn cơ sở — nguồn thu (đoàn phí, kinh phí công đoàn — nguyên lý theo Luật Công đoàn 2024), lập dự toán năm, chi thăm hỏi, chi hoạt động phong trào, công khai; chi đoàn/Đoàn Thanh niên cơ sở; chi hội cựu sinh viên, hội đồng hương; ban đại diện cha mẹ học sinh (thu chi tự nguyện, công khai — cảnh báo thu sai); quỹ lớp, quỹ khuyến học dòng họ; câu lạc bộ thể thao/văn nghệ tự quản; sổ quỹ và tài khoản: tiền mặt hay tài khoản chung, ai giữ, mấy người ký; báo cáo thu chi trước đại hội/cuối năm; bàn giao quỹ khi đổi ban chấp hành/thủ quỹ; xử lý khi phát hiện thất thoát.
10 bài viếtSửa chữa nhỏ và mua sắm của trường, thôn, đơn vị: dự toán và thủ tục
Việc có tiền nhưng KHÔNG phải dự án xây dựng lớn: sửa mái, chống thấm phòng học; cải tạo nhà văn hoá thôn/tổ dân phố bằng tiền xã cấp + dân góp; sửa chữa thường xuyên trụ sở (nguyên lý phân biệt sửa chữa thường xuyên và cải tạo, nâng cấp); mua máy tính, bàn ghế, máy chiếu cho đơn vị: báo giá, chọn nhà cung cấp, hình thức lựa chọn (nguyên lý Luật Đấu thầu 2023, không ngưỡng tiền cụ thể); mua sắm từ tiền tài trợ/xã hội hoá; nghiệm thu, bàn giao, ghi tăng tài sản (nguyên lý Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2017); thuê thợ khoán nhỏ — hợp đồng, chứng từ chi cho cá nhân; khi dân góp công góp vật liệu — ghi nhận và công khai.
10 bài viếtKinh phí ở cơ quan, đơn vị sự nghiệp công: dự toán năm, tự chủ và kiểm soát chi
Góc kế toán/cán bộ phụ trách tài chính ở đơn vị dự toán nhỏ (trường công, trạm y tế, UBND xã, đơn vị sự nghiệp): lập dự toán năm của đơn vị — lịch, căn cứ, thuyết minh; giao dự toán, phân bổ; kinh phí tự chủ và không tự chủ khác nhau ở việc dùng thế nào; quy chế chi tiêu nội bộ — xây và sửa; kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước (hồ sơ, bị từ chối vì sao); chi cuối năm, chuyển nguồn sang năm sau (nguyên lý); điều chỉnh dự toán trong năm; công khai ngân sách ở đơn vị; tự chủ tài chính ở đơn vị sự nghiệp công (nhóm tự chủ — nguyên lý); Luật Ngân sách nhà nước 2025 thay Luật 2015: những điểm người làm ở đơn vị cần để ý (nguyên lý, dặn kiểm văn bản hướng dẫn).
10 bài viếtTạm ứng, thanh toán và chứng từ: để khoản chi được duyệt ngay lần đầu
Mỗi bài một tình huống chứng từ của người đi làm việc có kinh phí: xin tạm ứng cho một chuyến/một sự kiện — giấy đề nghị, hạn hoàn ứng; chi cho cá nhân không có hoá đơn (bảng kê, giấy biên nhận, chứng từ người nhận — nguyên lý); danh sách ký nhận tiền của học viên/đại biểu; hoá đơn điện tử ghi sai tên đơn vị, sai mã số thuế — sửa sao; chi thù lao cho người ngoài đơn vị và khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (nguyên lý); thanh toán chuyển khoản vs tiền mặt; chứng từ khi mua hàng trên sàn thương mại điện tử cho đơn vị; chi bằng ngoại tệ, hoá đơn nước ngoài khi đi công tác; mất hoá đơn, mất biên lai; bộ hồ sơ thanh toán gửi kế toán sắp theo thứ tự nào.
10 bài viếtQuyết toán kinh phí: đối chiếu, giải trình chênh lệch và hoàn trả
Quyết toán một VIỆC (không phải quyết toán thuế, không phải dự án đầu tư xây dựng): quyết toán sau hội thảo/lớp tập huấn; quyết toán đề tài; quyết toán khoản tài trợ với nhà tài trợ; quyết toán kinh phí công đoàn/chi hội cuối năm; bảng đối chiếu dự toán – thực chi theo từng dòng; giải trình khoản vượt, khoản không chi hết; nộp trả kinh phí thừa, kinh phí bị xuất toán; quyết toán khi người phụ trách đã chuyển công tác; thẩm tra, xét duyệt quyết toán ở đơn vị cấp trên hỏi gì (nguyên lý); đoàn thanh tra, kiểm toán đến: chuẩn bị hồ sơ; lưu hồ sơ quyết toán bao lâu (nguyên lý Luật Kế toán 2015, không số năm khi không chắc).
10 bài viếtKiểm soát chi phí khi đang chạy việc và các lỗi làm hỏng hồ sơ kinh phí
Trong lúc tiêu và sau khi bị trả hồ sơ: theo dõi thực chi so dự toán hằng tuần (bảng theo dõi đơn giản); phát sinh ngoài dự toán — chặn, xin, hay cắt khoản khác; dùng dự phòng phí đúng lúc; chi sai mục, chi vượt định mức — hậu quả và cách tránh; chia nhỏ gói mua sắm, kê khống, hoá đơn không hợp pháp (cảnh báo hậu quả, không hướng dẫn); xung đột lợi ích khi mua của người quen; một người vừa đề nghị vừa duyệt vừa chi — tách việc; bị xuất toán: vì sao, làm gì tiếp; chi tiền mặt quá nhiều, giữ tiền quỹ ở tài khoản cá nhân; rút kinh nghiệm sau mỗi việc để dự toán lần sau sát hơn.
10 bài viết